تاثیرات سیگار و مواد مخدر روی تیروئید و بیماریهای تیروئیدی: آنچه باید بدانید
غده تیروئید با وجود اندازه کوچک، یکی از مهمترین غدد درونریز بدن است که بر بسیاری از فرآیندهای متابولیکی تاثیر میگذارد. سیگار کشیدن، ویپ و مصرف مواد مخدر یا داروهای مختلف میتواند عملکرد این غده حیاتی را تحت تاثیر قرار دهد. در این مقاله، تاثیرات سیگار، ویپ و انواع مواد بر تیروئید و بیماریهای مرتبط با آن را به زبانی ساده بررسی میکنیم تا شما بتوانید با آگاهی بیشتری از سلامت تیروئید خود محافظت کنید.
چه عناصری جهت فرایند تولید و ترشح هورمون های تیروئیدی ضروری اند؟
غده تیروئید در قسمت جلوی گردن، درست زیر سیب آدم قرار دارد و شکلی شبیه به پروانه دارد. این غده دو هورمون اصلی تولید میکند:
تیروکسین (T4): هورمون پیشساز که در بدن تولید میشود
ترییدوتیرونین (T3): هورمون فعال که از T4 ساخته میشود
این هورمونها تقریباً بر تمام سلولهای بدن تاثیر میگذارند و فعالیتهای مهمی مانند کنترل متابولیسم، تنظیم دمای بدن، کنترل ضربان قلب و کمک به رشد و نمو را بر عهده دارند.
اختلالات شایع تیروئید
پیش از بررسی تاثیرات سیگار و مواد مخدر، با دو اختلال اصلی تیروئید آشنا شویم:
کمکاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم)
در این حالت، تیروئید به اندازه کافی هورمون تولید نمیکند که میتواند منجر به کاهش متابولیسم و کندی فرآیندهای بدن شود.
پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم)
در این وضعیت، تیروئید بیش از حد هورمون تولید میکند که باعث افزایش متابولیسم و تسریع فرآیندهای بدن میشود.
برای مطالعه بیشتر در رابطه با غده تیروئید به مقاله تخصصی آن مراجعه کنید .
تاثیر سیگار بر تیروئید
تغییرات هورمونی ناشی از سیگار
مطالعات درباره تأثیر سیگار بر عملکرد تیروئید متعددی نشان دادهاند که سیگار کشیدن تاثیرات چندگانهای بر غده تیروئید دارد. یکی از اجزای توتون، سیانید است که هنگام استعمال سیگار به تیوسیانات تبدیل میشود. تیوسیانات میتواند در عملکرد تیروئید اختلال ایجاد کند.
سیگار کشیدن معمولاً باعث ایجاد تغییرات زیر در آزمایشهای عملکرد تیروئید میشود:
- کاهش سطح هورمون محرک تیروئید (TSH)
- افزایش سطح هورمونهای تیروئیدی (T3 و T4)
البته این تغییرات معمولاً خفیف هستند و در بیشتر افراد سالم به مشکلات بالینی منجر نمیشوند، اما در افرادی که زمینه اختلالات تیروئیدی دارند، میتواند تاثیرات قابل توجهی داشته باشد.
تاثیر سیگار بر بیماری گریوز و مشکلات چشمی مرتبط
بیماری گریوز یک اختلال خودایمنی است که باعث پرکاری تیروئید میشود. مطالعات نشان دادهاند که:
- سیگار کشیدن خطر ابتلا به بیماری گریوز را تا دو برابر افزایش میدهد
- در بیماران مبتلا به گریوز، سیگار کشیدن با پیشرفت سریعتر بیماری ارتباط دارد
- سیگار اثربخشی درمان را کاهش و احتمال عود بیماری را افزایش میدهد
اما مهمترین تاثیر سیگار بر بیماری گریوز، تشدید مشکلات چشمی است که به اربیتوپاتی گریوز معروف است. افراد سیگاری مبتلا به گریوز:
7 برابر بیشتر از غیرسیگاریها در معرض ابتلا به مشکلات چشمی هستند
شدت مشکلات چشمی در آنها بیشتر است
پاسخ ضعیفتری به درمانهای چشمی دارند
تاثیر سیگار بر بیماری هاشیموتو
تیروئیدیت هاشیموتو شایعترین علت کمکاری تیروئید در جهان است. ارتباط بین سیگار و هاشیموتو به اندازه بیماری گریوز مشخص نیست. برخی مطالعات نشان دادهاند:
- در افراد سیگاری، شیوع آنتیبادیهای تیروئیدی (نشانگر بیماری هاشیموتو) کمتر است
- احتمال ابتلا به کمکاری تیروئید در سیگاریها ممکن است کمتر باشد
اما این نتایج با یافتههای دیگری در تناقض است که افزایش خطر ابتلا به کمکاری تیروئید را در سیگاریها نشان میدهند.
تأثیر قلیان بر تیروئید
برخلاف تصور رایج که قلیان را به دلیل عبور دود از آب کمخطرتر میداند، شواهد نشان میدهد که مواجهه با مواد سمی در یک جلسه مصرف قلیان میتواند معادل چند پاکت سیگار باشد و همین موضوع بار قابل توجهی بر عملکرد غده تیروئید تحمیل میکند. دود قلیان علاوه بر نیکوتین که مستقیماً محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–تیروئید را تحت تأثیر قرار میدهد، حاوی مونوکسیدکربن، فلزات سنگین، هیدروکربنهای آروماتیک و ترکیبات اکسیدکننده است. این ترکیبات با افزایش استرس اکسیداتیو در بدن، زمینه التهاب مزمن و اختلال در عملکرد سلولهای تیروئیدی را فراهم میکنند. از سوی دیگر، برخی از این مواد میتوانند در متابولیسم ید اختلال ایجاد کرده و فرآیند تولید هورمونهای T3 و T4 را مختل سازند. بنابراین قلیان نهتنها جایگزین ایمنتری برای سیگار محسوب نمیشود، بلکه به دلیل مدتزمان طولانی هر جلسه مصرف، ممکن است مواجهه با این عوامل مضر را حتی افزایش دهد. به همین دلیل، افراد مبتلا به ندول تیروئید، بیماریهای خودایمنی مانند هاشیموتو و گریوز یا سابقه سرطان تیروئید باید از مصرف قلیان نیز مانند سیگار پرهیز کنند.
نظر دکتر یمینی در ارتباط با تاثیر سیگار بر سرطان تیروئید
یافته جالب توجه بسیاری از مطالعات تأثیر دخانیات بر عملکرد غده تیروئید این است که سیگار کشیدن ممکن است خطر ابتلا به سرطان تمایزیافته تیروئید را کاهش دهد. البته باید توجه داشت که این به هیچ وجه به معنای توصیه به سیگار کشیدن نیست، زیرا سیگار خطر ابتلا به بسیاری از سرطانهای دیگر را افزایش میدهد.
تاثیر ویپ (سیگار الکترونیکی) بر تیروئید
با افزایش محبوبیت سیگارهای الکترونیکی و ویپ، توجه به تاثیرات آنها بر سلامت تیروئید اهمیت ویژهای پیدا کرده است. در مقایسه با سیگارهای معمولی و حتی ماریجوانا، اطلاعات کمتری درباره تاثیر ویپ بر عملکرد تیروئید وجود دارد.
محدودیت تحقیقات درباره ویپ و تیروئید
دانشمندان هنوز مطالعات کافی درباره تاثیرات طولانیمدت ویپ بر غده تیروئید انجام ندادهاند. بیشتر تحقیقات موجود بر تاثیر نیکوتین – ماده فعال اصلی در بسیاری از محصولات ویپ – متمرکز هستند.
نیکوتین و عملکرد تیروئید
تحقیقات دانشگاه تمپل در فیلادلفیا نشان داده که قطع مصرف نیکوتین با کاهش سطوح هورمونهای T3 و T4 ارتباط دارد. این یافته نشان میدهد:
جایگزینی نیکوتین از طریق ویپ ممکن است به حفظ تولید هورمون در افرادی که مشکلات تیروئیدی دارند و در حال ترک سیگار هستند، کمک کند
افرادی که از ویپ به عنوان روشی برای ترک سیگار استفاده میکنند، ممکن است کمتر دچار تغییرات هورمونی مرتبط با ترک نیکوتین شوند
نگرانیهای بهداشتی مرتبط با ویپ
با وجود این یافتهها، مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) به دلیل ارتباط فزاینده ویپ با بیماریهای ریوی، استفاده از تمام محصولات ویپ را توصیه نمیکنند. علاوه بر این، مشخص نیست که آیا سایر مواد موجود در مایعات ویپ میتوانند بر عملکرد تیروئید تاثیر منفی بگذارند یا خیر.
ترک سیگار و تاثیر آن بر تیروئید
ترک سیگار اقدامی حیاتی برای پیشگیری از مرگ و بیماریهای جدی است، اما جالب است بدانید:
- خطر ابتلا به کمکاری تیروئید خودایمنی در دو سال اول پس از ترک سیگار تا شش برابر افزایش مییابد
- 85% موارد کمکاری تیروئید در دو سال اول پس از ترک سیگار، به ترک سیگار نسبت داده میشود
- ترک نیکوتین با کاهش سطح هورمونهای T3 و T4 همراه است
افرادی که سیگار را ترک میکنند باید از این مسئله آگاه باشند و در صورت بروز علائم کمکاری تیروئید، آزمایش عملکرد تیروئید انجام دهند.
تاثیر مواد مخدر بر تیروئید
ماریجوانا و محصولات کانابینوئیدی
با قانونی شدن ماریجوانا در برخی کشورها، استفاده از این ماده افزایش یافته است. مطالعات نشان میدهند:
- مصرف حاد ماریجوانا میتواند سطح هورمونهای تیروئیدی را کاهش دهد
- مصرفکنندگان اخیر ماریجوانا، فراوانی کمتری از TSH بالا و آنتیبادیهای تیروپراکسیداز (TPOAb) نسبت به غیرمصرفکنندگان دارند
- ماریجوانا ممکن است TSH را در سطح هیپوتالاموس سرکوب کند
البته باید توجه داشت که مطالعات کنترلشده کافی در مورد تاثیر ماریجوانا بر عملکرد تیروئید در انسان وجود ندارد و تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است.
مواد افیونی
- مصرف مواد افیونی مانند هروئین، مورفین و مواد مشابه میتواند بر عملکرد تیروئید تاثیر بگذارد:
- برخی مطالعات نشان میدهند که مورفین میتواند فقط سطح TSH را کاهش دهد یا سطح TSH، T4 و T3 را همزمان کاهش دهد
- مطالعهای در سال 2020 نتایج متفاوتی نشان داد و مشخص کرد که مصرف مورفین (حاد یا مزمن) ممکن است سطح TSH را افزایش دهد
- هنوز مشخص نیست که مصرف مواد افیونی پس از چه مدت میتواند بر عملکرد تیروئید تاثیر بگذارد و آیا توقف مصرف این مواد، عملکرد تیروئید را به حالت عادی برمیگرداند یا خیر.
کوکائین
- برخی تحقیقات نشان میدهند که سوءمصرف کوکائین میتواند:
- تولید هورمون آزادکننده تیروتروپین (TRH) را تحریک کند
- همزمان پاسخ غده هیپوفیز به TRH کاهش یابد
- در نتیجه، سطح TSH کاهش یابد و در برخی موارد به پرکاری تیروئید منجر شود
تأثیر ویپ و قلیان بر سلامت تیروئید؛ آیا جایگزین ایمنتری برای سیگار هستند؟
در سالهای اخیر استفاده از ویپ (سیگار الکترونیکی) و قلیان بهعنوان جایگزینی برای سیگار افزایش یافته است. بسیاری از مصرفکنندگان تصور میکنند که این محصولات به دلیل نداشتن دود ناشی از سوختن تنباکوو قطران آسیب کمتری به بدن وارد میکنند. با این حال، تحقیقات اخیر نشان میدهد که ویپ و قلیان نیز میتوانند بر عملکرد غده تیروئید تأثیر بگذارند و در برخی موارد زمینهساز اختلالات هورمونی شوند.
بخش قابل توجهی از اثرات منفی ویپ و قلیان به نیکوتین مربوط میشود. نیکوتین میتواند بر محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–تیروئید اثر بگذارد و تعادل ترشح هورمونهای تیروئیدی را بر هم زند. برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف محصولات حاوی نیکوتین ممکن است با تغییر سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) و همچنین نوسانات هورمونهای T3 و T4 همراه باشد. هرچند هنوز تحقیقات بیشتری برای تعیین دقیق این اثرات مورد نیاز است، اما شواهد موجود نشان میدهد که مصرف مداوم نیکوتین میتواند تنظیم طبیعی عملکرد تیروئید را تحت تأثیر قرار دهد.پس اثر اصلی ناشی از خود نیکوتین است نه صرف استفاده از سیگار یا ویپ یا قلیان!
در مورد قلیان، برخلاف تصور رایج، میزان مواجهه با مواد سمی در یک جلسه مصرف میتواند حتی در حد یک یا چند پاکت سیگار باشد. دود قلیان حاوی مونوکسیدکربن، فلزات سنگین، هیدروکربنهای آروماتیک و ترکیبات اکسیدکننده است که میتوانند موجب افزایش استرس اکسیداتیو در بدن شوند. استرس اکسیداتیو یکی از فرایندهایی است که در ایجاد التهاب مزمن و اختلال عملکرد سلولهای تیروئیدی نقش دارد. علاوه بر این، برخی ترکیبات موجود در دود قلیان ممکن است در متابولیسم ید اختلال ایجاد کرده و بر فرآیند تولید هورمونهای تیروئیدی اثر بگذارند.
سیگار الکترونیکی یا ویپ نیز اگرچه فاقد بسیاری از محصولات احتراق موجود در سیگار سنتی است، اما بدون خطر نیست. آئروسل تولیدشده توسط ویپ حاوی نیکوتین، ترکیبات آلی فرار، فلزات سنگین و مواد شیمیایی معطر است که میتوانند بر عملکرد غدد درونریز اثر بگذارند. مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که برخی از این ترکیبات قادرند عملکرد سلولهای تیروئیدی را تغییر داده و فرآیندهای التهابی را در بافت تیروئید افزایش دهند. همچنین نگرانیهایی درباره تأثیر بلندمدت مصرف ویپ بر بیماریهای خودایمنی تیروئید مانند هاشیموتو و گریوز مطرح شده است، اگرچه هنوز شواهد قطعی در این زمینه وجود ندارد.
نکته مهم این است که تاکنون هیچ مطالعه معتبری نشان نداده است که ویپ یا قلیان برای سلامت تیروئید بیخطر هستند. در مقابل، شواهد علمی روز به روز بیشتر به سمت این نتیجه حرکت میکنند که هر نوع محصول حاوی نیکوتین و مواد استنشاقی میتواند بر عملکرد طبیعی تیروئید اثر بگذارد. به همین دلیل، متخصصان غدد توصیه میکنند افرادی که به ندول تیروئید، کمکاری یا پرکاری تیروئید، بیماری هاشیموتو، بیماری گریوز یا سابقه سرطان تیروئید مبتلا هستند، از مصرف ویپ و قلیان نیز مانند سیگار اجتناب کنند.
تأثیر مورفین بر عملکرد تیروئید
مورفین بهعنوان یکی از مهمترین داروهای گروه افیونی، میتواند از طریق تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی و محور هیپوتالاموس–هیپوفیز، تنظیم طبیعی هورمونهای تیروئیدی را دستخوش تغییر کند. یافتههای مطالعات در این زمینه یکسان نیستند؛ برخی تحقیقات نشان دادهاند که مورفین میتواند بهتنهایی سطح TSH را کاهش دهد یا بهطور همزمان سطوح TSH، T4 و T3 را پایین بیاورد. در مقابل، مطالعهای در سال ۲۰۲۰ نتایج متفاوتی ارائه داد و نشان داد که مصرف مورفین، چه بهصورت حاد و چه مزمن، ممکن است برعکس موجب افزایش سطح TSH شود. این تناقضها بیانگر پیچیدگی اثر مواد افیونی بر غده تیروئید است و هنوز مشخص نیست که مصرف مورفین پس از چه مدت و با چه دوزی میتواند عملکرد تیروئید را مختل کند، و آیا با قطع مصرف، عملکرد این غده به حالت طبیعی بازمیگردد یا خیر. به همین دلیل، در بیمارانی که تحت درمان طولانیمدت با داروهای افیونی قرار دارند، پایش دورهای عملکرد تیروئید میتواند اقدامی محتاطانه و مفید باشد.
چگونه از تیروئید خود محافظت کنیم؟
اگر سیگار میکشید، از ویپ استفاده میکنید یا از داروهایی استفاده میکنید که بر تیروئید تاثیر میگذارند، این توصیهها میتواند به حفظ سلامت تیروئید شما کمک کند:
برای سیگاریها و مصرفکنندگان ویپ:
- ترک سیگار و ویپ بهترین گزینه است، اما باید از خطر افزایش موقت ابتلا به کمکاری تیروئید پس از ترک آگاه باشید
- در صورت ترک سیگار، به مدت دو سال، علائم کمکاری تیروئید را جدی بگیرید
- آزمایشهای منظم تیروئید را انجام دهید، بهویژه اگر سابقه خانوادگی بیماریهای تیروئیدی دارید
- اگر مبتلا به بیماری گریوز هستید، ترک سیگار را جدیتر بگیرید، زیرا سیگار میتواند مشکلات چشمی را تشدید کند
- اگر از ویپ به عنوان روشی برای ترک سیگار استفاده میکنید، در مورد وضعیت تیروئید خود با پزشک مشورت کنید
برای مصرفکنندگان داروها:
- پزشک خود را از تمام داروهایی که مصرف میکنید، آگاه سازید
- اگر داروهایی مصرف میکنید که بر تیروئید تاثیر میگذارند، آزمایشهای منظم تیروئید را انجام دهید
- خودسرانه دوز داروها را تغییر ندهید یا آنها را قطع نکنید
- اگر داروی تیروئید مصرف میکنید، به تداخلات دارویی احتمالی توجه کنید
سوالات متداول
آیا سیگار میتواند نتایج آزمایش تیروئید را تغییر دهد؟
بله. سیگار معمولاً باعث کاهش خفیف TSH و افزایش جزئی T3 و T4 میشود. این تغییرات در افراد سالم معمولاً مشکل بالینی ایجاد نمیکنند، اما در کسانی که زمینه اختلال تیروئید دارند میتواند اهمیت پیدا کند.
چرا برای بیماران مبتلا به گریوز، ترک سیگار اینقدر مهم است؟
چون سیگار خطر ابتلا به گریوز را حدود دو برابر و خطر مشکلات چشمی (اربیتوپاتی) را تا حدود ۷ برابر افزایش میدهد، شدت بیماری و احتمال عود را بالا میبرد و پاسخ به درمان را ضعیفتر میکند.
بعد از ترک سیگار چه اتفاقی برای تیروئید میافتد؟
در دو سال اول پس از ترک، خطر ابتلا به کمکاری تیروئید خودایمنی موقتاً افزایش مییابد. به همین دلیل توصیه میشود در این بازه، علائم کمکاری تیروئید جدی گرفته شود و آزمایش عملکرد تیروئید انجام شود.
آیا ویپ جایگزین ایمنی برای سیگار از نظر تیروئید است؟
هیچ مطالعه معتبری ویپ را برای تیروئید بیخطر نشان نداده است. بخش عمده اثر به نیکوتین مربوط میشود که بر محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–تیروئید اثر میگذارد. تأثیرات بلندمدت ویپ هنوز بهطور کامل شناخته نشده و احتیاط توصیه میشود.
آیا قلیان کمخطرتر از سیگار است؟
خیر. مواجهه با مواد سمی در یک جلسه قلیان میتواند معادل چند پاکت سیگار باشد. دود قلیان با افزایش استرس اکسیداتیو و التهاب و اختلال در متابولیسم ید میتواند بر عملکرد تیروئید اثر بگذارد.
تأثیر اصلی از خود نیکوتین است یا از روش مصرف؟
اثر اصلی عمدتاً به خود نیکوتین برمیگردد، نه صرفاً به اینکه از سیگار، ویپ یا قلیان استفاده شود. به همین دلیل هر محصول حاوی نیکوتین میتواند تعادل هورمونهای تیروئیدی را تحت تأثیر قرار دهد.
مورفین و مواد افیونی چه اثری بر تیروئید دارند؟
نتایج مطالعات یکسان نیست. برخی مطالعات (بهویژه حیوانی) کاهش TSH و T4 را نشان دادهاند، در حالی که برخی مطالعات انسانی افزایش TSH را گزارش کردهاند. در بیماران تحت درمان طولانیمدت با داروهای افیونی، پایش دورهای عملکرد تیروئید محتاطانه است.
آیا سیگار خطر سرطان تیروئید را کم میکند؟
برخی مطالعات کاهش خطر سرطان تمایزیافته تیروئید را در سیگاریها نشان دادهاند، اما این بههیچوجه توصیه به سیگار نیست، چون سیگار خطر بسیاری از سرطانهای دیگر و بیماریهای قلبی–ریوی را بهشدت افزایش میدهد.
چه کسانی باید حتماً از سیگار، ویپ و قلیان پرهیز کنند؟
افراد مبتلا به ندول تیروئید، کمکاری یا پرکاری تیروئید، بیماری هاشیموتو، بیماری گریوز یا سابقه سرطان تیروئید باید از همه این محصولات اجتناب کنند.
نتیجهگیری
سیگار، ویپ، مواد مخدر و برخی داروها میتوانند تاثیرات قابل توجهی بر عملکرد تیروئید داشته باشند. این تاثیرات میتواند منجر به تغییر در سطح هورمونهای تیروئیدی، ایجاد یا تشدید بیماریهای تیروئیدی، و تغییر در پاسخ به درمانهای تیروئید شود.
آگاهی از این تاثیرات میتواند به شما کمک کند تا با تصمیمات آگاهانهتر، از سلامت تیروئید خود محافظت کنید. به یاد داشته باشید که ترک سیگار و اجتناب از مصرف مواد مخدر، با وجود چالشهایی که ممکن است ایجاد کند، در نهایت به نفع سلامت کلی شما خواهد بود.
در زمینه ویپ، با توجه به محدودیت تحقیقات موجود، احتیاط بیشتری توصیه میشود. اگرچه ممکن است ویپ آسیب کمتری نسبت به سیگار معمولی داشته باشد، اما تاثیرات بلندمدت آن بر تیروئید هنوز به طور کامل شناخته نشده است.
همیشه در صورت مشاهده علائم اختلالات تیروئیدی، به پزشک مراجعه کنید و او را از تمامی داروها، مواد و عادتهای مصرفی خود مطلع سازید تا بتواند بهترین راهکارهای درمانی را برای شما تجویز کند.
مطلب خیلی خوب و علمی در ارتباط با تاثیرات سیگار روی تیروئید بود
سپاس گذاریم ، لطفا از مطالب بیشتر تیروئید را مطالعه کنید